TÜRKİYE’DE ‘BAŞKANLIK SİSTEMİ’ TARTIŞILIYOR!

TÜRKİYE’DE ‘BAŞKANLIK SİSTEMİ’ TARTIŞILIYOR!
23.03.2021
35
A+
A-

Bilindiği gibi 2018 yılında Türkiye’de gerçekleşen referandumun ardından, başkanlık sistemine geçilmişti. Bu süreç içinde AYM’nin Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yasalarla ilgili iptal kararlarının arttığına dikkat çekildi. İptal kararlarının gerekçeleri, rejimin ruhunu yansıtan “keyfilik, hukuk dışılık” ile ilgili ifadelerle dolu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Meclis’i bypass ederek ülkeyi yönettiği Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile AKP’nin Meclis’teki parmak çoğunluğuna dayanarak çıkarttığı düzenlemelere ilişkin iptal kararları artıyor.

 

‘KEYFİLİK, HUKUK DIŞILIK’ İFADELERİ

İptal kararlarının gerekçeleri, rejimin ruhunu yansıtan “keyfilik, hukuk dışılık” ile ilgili ifadeler içeriyor. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin resmen başladığı 2018 yılından bu yana muhalefet, yayımlanan kararname ve yasalarla ilgili norm denetimi için birçok kez Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) kapısını çaldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından yürürlüğe konulan kararnameler ile TBMM’den AKP ve MHP ortaklığının çıkarttığı yasalar “İptal davası” ve “itiraz yolu” kullanılarak Anayasa Mahkemesi’ne taşındı. Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açabilme hakkı, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti olan CHP ve HDP’de bulunuyor.

 

YAPILAN İPTAL BAŞVURULARI

BirGün’den Nurcan Gökdemir’in haberine göre, AYM’nin açıkladığı istatistiklere göre, Başkanlık sisteminin uygulandığı 2018, 2019 ve 2020 yıllarında toplam 165 iptal başvurusu yapıldı. AYM’nin norm denetimi sonuçlarını açıklamaya başladığı 2019 yılında başvurulardan 10’u hakkında, 2020’de de 13’ü hakkında iptal kararı verildi. Anayasa Mahkemesi’nin Başkanlık döneminde verdiği iptal kararlarından bazıları şöyle: Anayasa Mahkemesi, Devlet Arşivleri Başkanlığı, İletişim Başkanlığı, Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının genel bütçe kapsamına alınmasına ilişkin 19 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ni “kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmanın TBMM’nin görev ve yetkileri arasında olduğu” gerekçesiyle iptal etti. Kararnamenin dayanağı olan Yetki Kanunu’nun amacının Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlanması olduğu, nükleer enerjiye ilişkin faaliyetleri düzenlemek üzere Nükleer Düzenleme Kurumu’nun (NDK) kurulmasının ise Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlanması şeklindeki amacın kapsamında bulunmadığı belirtilerek Anayasa’ya aykırılık hükmü verildi.

 

AA, GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE AHLAT SARAYI

CHP’nin başvurusu üzerine Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın Anadolu Ajansı’nın (AA) “faaliyet” ve “örgütlenme ve insan kaynakları yönetimi” üzerindeki denetim yetkisini anayasaya aykırı bularak iptal etti. “Türkiye’nin tanıtımına yönelik yurt dışında yapılacak mal ve hizmet alımlarında Kültür ve Turizm Bakanı’nın onayı ile yüklenme tutarının tamamına kadar yükleniciye bütçe dışı avans olarak ön ödeme yapılabilmesine olanak sağlayan kararname, “kanunda yeri yok” denilerek iptal edildi.

AYM güvenlik soruşturması ile ilgili kanunu, kişisel veri niteliğindeki bilgilerin ne şekilde kullanılacağına, hangi mercilerin soruşturma ve araştırmayı yapacağına, bu bilgilerin ne surette ve ne kadar süre ile saklanacağı gibi konulardaki belirsizlik nedeniyle iptal etti.

Ahlat’ta Cumhurbaşkanlığı Köşkü yapılmasına izin veren yasa iptal edildi. Kıyı Kanunu’na aykırı bulunan bu düzenleme farklı bir şekilde ancak aynı amaçla yeniden Meclis’e geldi ve yasalaştı. CHP bunun için de iptal başvurusu yaptı.

TOBB’a özel düzenleme

Milletvekili ve yerel seçimlerde aday olmak için görevinden ayrılan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) başkanı ve yönetim kurulu üyeleri ile oda ve borsa yönetim kurulu başkan ve üyelerine seçilemedikleri takdirde eski görevlerine dönme imkânı tanıyan kanun hakkında da eşitlik ilkesine aykırılık gerekçesiyle iptal kararı verildi.

HK.

 

 

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.