Almanya’da yeni hükümetinin Türkiye politikası netleşiyor

Almanya’da Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller ve Hür Demokrat Parti’nin (FDP) koalisyon mukavelesi üzerinde muahedesiyle birlikte, gözler yeni …

Almanya’da yeni hükümetinin Türkiye politikası netleşiyor
A+
A-
24.11.2021
50

Almanya’da Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller ve Hür Demokrat Parti’nin (FDP) koalisyon mukavelesi üzerinde muahedesiyle birlikte, gözler yeni hükümetin dış siyaset çizgisine ve Türkiye ile alakaların geleceğine çevrildi.

Yeni hükümetinin  dışişleri bakanlığının Yeşiller partisinde olacak olması, birtakım gözlemciler tarafından, Türkiye ile bağlarda insan hakları hususlarının daha fazla tartı kazanacağı ve bağlarda yeni tansiyonların yaşanabileceği biçiminde yorumlanıyor.

Yeşiller Partisi’ne yakın Heinrich Böll Vakfı’nın Türkiye Temsilcisi Kristian Brakel, DW Türkçe’ye yaptığı değerlendirmede, yeni hükümetin Merkel periyodundan farklı olarak, Türkiye ile alakalarda çok büyük değişimlere gideceğini düşünmediğini söyledi.

Almanya-Türkiye münasebetlerini en yakından takip eden uzmanlardan olan Kristian Brakel’a yönelttiğimiz sorular ve karşılıkları şöyle:

DW Türkçe: SPD’li Olaf Scholz‘un başbakanlığında kurulması beklenen yeni hükümet koalisyon konuşmalarını ıkladı. Burada Türkiye ile ilişkilere, “İkili ve Bölgesel İlişkiler” başlığı altında yer veriliyor. Size nazaran burada çizilen çerçeve, gelecek devirde Türkiye ile ilişkiler hakkında ne üzere ipuçları veriyor?

Almanya’da yeni koalisyon hükümeti SPD, Yeşiller ve FDP’den oluşacak

Kristian Brakel: Türkiye kısmı, büyük ölçüde Sosyal Demokratların yükünü koyduğu bir çerçeveyi, “Evet durum külfetli ve çok güç ancak Türkiye ile partnerliğimizi sürdürmek istiyoruz” yaklaşımını yansıtıyor…

Yani bu tabirler, aslında Angela Merkel’ın izlediği çizginin, bundan sonra da sürdürüleceği manasına mı geliyor? Merkel de büyük sıkıntılar, görüş ayrılıkları olduğunu, lakin Türkiye’nin stratejik açıdan Almanya için kıymet taşıdığını söyleyerek, Almanya’nın çıkarları gerektirdiği ölçüde diyaloğun sürdürülmesinden yana tavır almıştı…

Evet kanımca bu tabirler, yeni Alman hükümetinin Türkiye konusunda aşağı üst Merkel’ın izlediği stratejiyi izleyeceğini gösteriyor… Yeni hükümet Türkiye siyasetlerinde çok büyük bir değişime gitmeyecek, lakin sivil toplumun desteklenmesine, gençlik değişim programlarına daha çok mali kaynak ayıracak…

Görüşmede, “Türkiye, iç siyasette endişe verici gelişmeler ve dış siyasetteki tansiyonlara rağmen AB’nin kıymetli bir komşusu ve NATO partneridir” tabiri yer alıyor. Bilhassa “AB’nin değerli bir komşusu” vurgusu dikkat çekiyor…

Bu formülasyon, koalisyon ortaklarının Türkiye’yi AB’nin bir modülü olarak görmediklerini açıkça gözler önüne seriyor.

Görüşmede, Türkiye’de demokrasi, hukuk devleti ve insan hakları, kadın hakları, ve azınlık hakları alanlarında çok büyük gerileme olduğu kayda geçiriliyor…

Evet bu sözler bir durum tespitinden ibaret, bununla yetiniliyor. Bunun bir sonucu olacağına dair bir söz yok, durum tespiti var…

FDP, seçim programında Türkiye’nin AB üyelik müzakerelerinin sona erdirilmesi, Türkiye ile AB arasında yeni bir ilişki inşa edilmesi gerektiğini savunmuştu…

Gerçek, liberaller üyelik müzakerelerinin büsbütün durdurulmasını istemişti. Fakat görünen o ki üç partinin anlaşabildiği yegane husus yeni bir müzakere faslının kapatılmaması ve yeni bir başlığın açılmaması olmuş. Lakin hepimiz bunun retorikten ibaret olduğunu biliyoruz. Zira Kıbrıs’ın vetosu nedeniyle aslında yıllardır fasıl açılmıyor ve açılmayacak da. Lakin fasıllar kapatılabilir. Ayrıyeten formülasyon biraz da düşünceli olmuş. Fasıl kapatılmayacak demek ne kadar uygun çok da emin değilim, zira bu Türkiye’ye bağlı, Türkiye şartları, kriterleri yerine getirmesi halinde açılmış fasıllar kapatılabilir. Kurulun “ay hayır Almanya kapatılmasını istemiyor” diyerek buna direnmesine ihtimal vermiyorum. Lakin aslında koalisyon mukavelesinde özetle statüko değişmiyor… Değerli olan tek tabir Türkiye ile ilgili kısmın son cümlesi. Bildiğim kadarıyla Yeşillerin de beklentisi doğrultusunda eklenen, “Sivil toplum ile ilgilerin, paylaşımın ve gençlik değişim programlarının güçlendirileceği” istikametindeki söz önemli…

Sivil toplum ile hisseyleşımın ve gençlik değişim programlarının güçlendirilmesiyle kastedilen tam olarak nedir? Bu ortada, koalisyon kelamlaşmesinde, “AB-Türkiye Diyalog Gündemi’nin canlandırılacağı” da belirtiliyor. Bir yandan müzakereler durdu deniliyor,diğer tarafda diyalog gündemi canlandırılacak deniyor… Bu da bir çelişki değvilayet mi?

Sivil toplum ile diyaloğun güçlendirilmesi tek taraflı yapılabilecek, Ankara’nın onayına gereksinim duymayacağınız bir konu… “AB-Türkiye Diyalog Gündemini” canlandırmanın ne manaya geldiğini farklı formlarda okuyabilirsiniz. Bu Türk hügrupti ve AB Kurulu ya da AB Kurulu ortasındaki bir diyalog olabileceği üzere, cümlenin ikinci kısmında söz edildiği üzere sivil toplum aktörleri ortasındaki paylaşımın güçlendirilmesi de olabilir…

Bu ortada koalisyon kelamlaşmesinde AB-Türkiye Mülteci Mutabakatı‘na hiç değinilmiyor. Merkel periyodunda imzalanan mutabakat, Yeşiller’in en çok eleştirdiği dış siyaset mevzuları arasında yer alıyordu. Bir müddettir de Türkiye ile AB arasında mutabakatın güncellenmesi için görüşmeler yürütülüyor… Meğer koalisyon kelamlaşmesinde “düzensiz göçü azaltmak, nizamlı göçe imkan sağlamak istiyoruz” tabirleri yer alıyor, anayasa ve uluslararası kelamlaşmelerden kaynaklanan insani yükümlülüklere bağlı kalınacağı vurgulanıyor…

Almanya’nın Türkiye’deki Suriyelilere ikili mali yardımında bir değişiklik olacağını düşünmüyorum. Yeşiller Türkiye’deki Suriyelilere insani yardım finansmanına dayanak veriyor. Lakin Türkiye ile AB ortasında yeni bir mutabakat mümkün olur mu, yeni Alman hügrupti bunun için yükünü koyar mı çok emin değilim.

Kristian Brakel

Bu Yeşilleri zorlayacak bir mevzu olur… Zira Yeşiller, Yunanistan’a gelen sığınmacıların, kapsamlı iltica müracaat süreçleri tamamlanmadan Türkiye’ye geri gönderilmelerini öngörmesi nedeniyle bu mutabakatın Cenevre Konvansiyonu’nun ihlal edilmesi manasına geldiğini düşünüyor.

Almanya’nın yeni koalisyon hükümetinde Dışişleri Bakanlığı‘nı Yeşvilayetler üstlenecek. Son anda bir değişiklik olmaması durumunda, seçimlerde başbakan adayı olan Annelena Baerbock’un birinci sefer bir kadın olarak bu misyonu üstlenmesi bekleniyor. Bu Türkiye ile ilişkileri nasıl tesirler? İnsan hakları hususlarının daha ağırlıklı bir yer tutmasını bekliyor musunuz?

Büyük bir değişim olmayacak, koalisyon kontratı de bunu gözler önüne seriyor. Lakin kanımca Türkiye’de hukuk devletinin geldiği nokta dikkate alındığında, insan hakları mevzularının daha yüklü bir yer alması gerektiği açık. Yeşiller kesinlikle bunu isteyecektir fakat koalisyon hükümeti olması prestijiyle Yeşillerin tek başlarına hareket edemeyecekleri, bu mevzudaki tek karar mercii olmadıkları da açık.

Kıymet Akal

©️ Deutsche Welle Türkçe

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.